Onze Heilige liturgie is vol symbolen en betekenissen.

Wanneer wij daarin verdiepen zullen wij het beter begrijpen en dus het beter kunnen volgen, dan duurt de tijd niet zo lang.

Wanneer jullie de heilige liturgie beter begrijpen door daarin te verdiepen en de geheimen en symbolen daarvan te begrijpen zullen jullie het aan anderen beter kunnen uitleggen.

In de kerkelijke riten begint de dag altijd op de avond van de dag daarvoor. Dus voor de zondagsmis is dat zaterdagavond

Velen klagen dat zij geen significant spirituele gevoelens hebben door het bijwonen van de Heilige Liturgie maar zij vervelen zich eerder of dromen weg, en aan het einde verlaten zij de kerk hetzelfde als zij binnen gekomen zijn zonder het gevoel van enig significant profijt.

Ik zal proberen met jullie te wandelen stap voor stap, vóór, gedurende en na de Heilige Liturgie, samen denkend over de gezegende handelingen en de nederige stille en luide gebeden waar u deel aan moet nemen om te garanderen dat u het nut, de zegen en de troost die u van uw aanwezigheid in de Heilige Liturgie verwacht, kunt krijgen.

Wij zullen de liturgie van Sint Basil als uitgangspunt gebruiken, omdat het de meeste gebruikt Liturgie is.

Hoe kunnen wij ons voorbereiden?

De kerkelijk wetten eisen van ons om zuiver en rein en op ons beste van binnen en buiten te zijn.

Uiterlijke reinheid betekent, baden, schone kleren aan doen en uiterlijk verzorgd zijn. Innerlijke reinheid betekent, zuiverheid en reinheid van hart, vrede met iedereen en berouw en biecht.

Wij kunnen wel zeggen dat de biechtfrequentie twee weken is voor een beginner in het leven in het geloof en eens per maand voor degene die goed op weg is.

Op de avond van die dag op de tijd dat het avond wierookgebed begint, trekt u de passende kleren aan en begeeft u zich naar de kerk.

U neemt mee drie boeken, de Agbeya, de Psalmodie en de Golagi (boek van de liturgie).  

Onderweg moet u drie passende psalmen reciteren.

Psalm 121 van de Psalmen van het Elfde uur:

Psalm 83 van de Psalmen van het Zesde uur:

Psalm 14 van de Psalmen van het Eerste uur:

Bij aankomst in de kerk maakt het teken van het kruis en treed in stilte de kerk binnen zonder aandacht van anderen te trekken.

Terwijl u de kerk binnentreedt zing met de Psalmist Ps. 5:8

Een diaken loopt meestal door tot het Altaar en wanneer hij het Altaar bereikt maakt hij weer het teken van het kruis en buigt drie keer neder dan bidt hij: “Onze vader …….”Sommige bidden ook Psalm 123.

Pak de rand van het Altaarvoorhangsel en kus die in eerbied en vreze want het symboliseert het kleed van de Messias.

Neem de zegen van de celebrant door het kussen van het kruis en zijn rechterhand waarmee hij het kruis vast heeft.

Neem dan uw plaats in de kerk in zonder rond te kijken naar het een of het ander.

Neem dan meteen deel aan de gebeden waarmee men op dit moment bezig is, gebruik makend van het juiste boek.

Opmerking: Als u toevallig binnenkomt in de kerk terwijl een evangelie wordt gelezen sta dan stil bij de deur en luister naar het heilige evangelie tot het klaar is en loop dan naar voren zoals eerder is beschreven.

Vóór iedere liturgie zijn er twee wierookgebeden, een avond en een morgen wierookgebed, voorafgegaan door een prachtige lofzang, dit met uitzondering van liturgieën van maandag tot en met vrijdag en gedurende de vasten voor Pasen omdat de heilige Mis pas laat in de middag uit is, is er geen avond wierookgebed.

In de ochtend wierookgebed wordt de eerste uur gebeden.

In het avond wierookgebed worden de uren van het negende, elfde en twaalfde uur gebeden, met toevoeging van het gebed van het Voorhangsel in de kloosters, wanneer het geen vasten zijn. Gedurende de vastentijd wordt het negende uur niet gebeden want dit wordt gedurende de Mis gebeden.

In de Mis worden de derde en de zesde uur gebeden en in de vastentijd en op woensdag en vrijdag de negende uur ook gelezen.

Aan het einde van ieder uur zingen wij Kyrie Eleison (Heer ontferm u) 41 keer.

Dit is een prachtig voorbeeld van het aanhoudend volhardend gebed. Het volhardende gebed komt nooit leeg terug zoals Jezus ons heeft geleerd in het voorbeeld van de gelijkenis van de onrechtvaardige rechter die de vrouw uiteindelijk haar recht gegeven heeft vanwege haar volharding in haar verzoek. (Luc. 18: 1-7).

Ook zoals in het voorbeeld van de man die midden in de nacht iets van zijn vriend komt vragen, waar Jezus aan het eind zei: Daarom zeg ik jullie: vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. Want wie vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan (Luc. 11: 5-10)

Kirye Eleison is een Grieks woord, dat uit twee delen bestaat: Kirye betekent Heer en Eleison betekent ontferm U en Kirye Eleison betekent dus, Heer ontferm u.

Kirye Eleison is een herinnering aan de 39 geselslagen die de rug van onze verlosser verbrandde, de doornenkroon en de spiersteek in Zijn zij.

Kirye Eleison wordt gevolgd door het "Driemaal Heilig"

Wij besluiten met het "Onze Vader die in de hemel zijt...",

Aan het eind van de gebeden van iedere uur bidden wij het slotgebed van het uur.

Het is heel belangrijk dat je herinnert de aanleiding van en de bedoeling waarvoor het gebed van iedere uur wordt gebeden.

Het gebed van de negende uur is door de kerk ingesteld om de verlossend dood van de Messias aan het kruis te herdenken.

Het gebed van het Elfde uur is door de kerk ingesteld om het neerlaten van het lichaam van de Messias van het kruis te herdenken.

Het gebed van de Twaalfde uur is door de kerk ingesteld ter herdenking van het neerleggen van het lichaam van de Heer Messias in het graf.

Dit wordt gebeden in de kloosters. Het is een lang gebed die de monniken na het gebed van de Twaalfde uur bidden. Het heeft deze naam omdat het wordt gebeden met het vallen van de duisternis van de nacht. Het omvat 28 psalmen, geselecteerd van de psalmen van de andere uren plus de drie laatste delen van psalm 118 die gebeden wordt in het gebed van Middernacht. Daarna het Evangelie, de gebeden na het Evangelie en de slotgebeden.

De gebeden na het Evangelie roepen het gevreesde laatste oordeel in onze gedachten.

Het slotgebed van dit uur is zeer intens erin vragen wij de Heer Jezus Messias, onze God, ons rust in onze slaap te geven.

Na het gebeden van de uren begint de koraal van de diakens de avond lofzang te zingen. Die is zeker kort te vergelijken met de lofzang van middernacht.

Het begint met het wijsje "Ni ethnos tiro" en dat is eigelijk psalm 116.

Dit heet de avondpsalm en is de eerste psalm in de Vespers.

Daarna gaan wij verder met de rest van de lofzang die bij die dag past. Want iedere dag en iedere feestdag heeft zijn eigen avond lofzang.

Het bestaat uit: de vierde ode (verheven gedicht) Psalm 148,149 en 150.

Daarna de Psali van de dag of feestdag of beide.

Dan de Theotokia (een verering van de Maagd Maria), daarna de Lobsh, de Tarh en het slot.

Na de lofzang begint het avond wierookgebed.

Het avond wierookgebed begint met het dankgebed.

Dit is een heel belangrijk gebed waarmee de kerk altijd het gebed begint dankend God voor alles, om alles en in alles. Het is te merken dat ondanks dat de celebrant het alleen bidt dat hij in het meervoud doet en zegt: "Wij danken U,...U hebt ons beschermd en geholpen,...." omdat hij namens ons allen doet.

Daarom moet iedereen in de kerk zijn hart en zijn gevoelens naar God verheft met dank en tevredenheid over Gods zorg voor en waken over hem of haar.

De celebrant maakt het kruisteken op de wierookdoos biddend " In de naam van de vader en de zoon en de Heilige Geest Een God Amen” Hij legt 5 lepels wierook in het wierookvat. . De diaken antwoord de eerste drie lepels met "Amen".

De celebrant schrijdt drie keer rond het altaar terwijl de diaken het evangelie en het kruis vóór hem houdt. Daarna bewierookt de celebrant de kerk.

Ik zal hier de wierook rondes uitleggen. Deze uitleg geldt voor de Avond Wierookgebed, de Ochtend Wierookgebed en de Heilige Mis met een paar kleine verschillen:

De celebrant bidt de drie kleine litanieën (voorbeden) in stilte terwijl

hij drie keer rond de Altaar schrijdt:

Naar het Oosten kijkend bidt hij het gebed voor de vrede van de kerk.

Naar het Westen schrijdend via het Zuiden kant gaat de celebrant door: "Uw kerk die van het ene tot het andere einde van de wereld is."

Kijkend naar het Westen bidt hij voor Paus en bisschoppen.

Naar het Oosten schrijdend via het Noorden kant gaat de celebrant door: "Bewaar hem voor ons vele jaren en vrede volle tijden."

Kijkend naar het Oosten weer bidt de celebrant voor deze kerk en onze bijeenkomsten.

Naar het Oosten schrijdend via het Zuiden kant gaat de celebrant door: "Maak dat wij zonder hindernis samen te zijn volgens Uw Heilig en Gezegende wil.

Kijkend naar het Westen bidt de celebrant verder: "Huizen van gebed....". en schrijdt via het Zuiden kant naar het Westen

Kijkend naar het Oosten weer bidt de celebrant verder: "Sta op O Heer onze God.... ". en schrijdt verder naar het Oosten.

Kijkend naar het Westen bidt de celebrant verder: "En mogen Uw volk.." en schrijdt terug naar het Westen.

 In tussen verlaat de diaken het Heiligdom achteruitlopend en eerst met zijn linkervoet en knielt voor het altaar.

Kijkend naar het Oosten weer bidt de celebrant verder: "Door de genade en ontferming. (blz.44 – 51)

Daarna buigt de celebrant voor het altaar en schrijdt achteruit, de kerk in tredend eerst met zijn linker voet uit het Heiligdom. Hij staat voor het Heiligdom en bewierookt het drie maal:

Buigend bidt hij: "Wij buigen neder voor U Messias met Uw Goede vader en de Heilige Geest want U bent gekomen en heeft ons verlost".

Buigend weer bidt hij verder: "En ik mag, dank zij Uw grote goedertierenheid, Uw huis binnengaan en mij neerbuigen in Uw Heiligdom. " (Ps. 5:8).

De derde keer buigt hij weer en bidt: "Voor de engelen zing ik mijn psalmen en voor Uw Heiligdom buig ik." (Ps.138:1).

Hij kijkt dan naar het Noorden en bidt: " Wij groeten U met de engel Gabriël en zeggen Wees gegroet, gij begenadigde, de Heer zij met U".

Hij kijkt weer naar het Oosten en wacht tot dat de gelovigen de verzen van de Cimbaal hebben voltooid en bewierookt de vier richtingen en bidt verder het gebed van de overledenen, (LB blz. 17-21).

Het gebed van de overledenen wordt gedurende het avond wierookgebed gebeden omdat de dood voor ons voorgeschreven en wij moeten voorbereid zijn voor deze dag.

Wij moeten ook onze geliefde overledenen herdenken en de genade voor hen vragen en kijken naar het einde van hun levens wandel en vragen hen voor ons te bidden zodat God ons helpt zoals Hij hen ook heeft geholpen.

Wij moeten de verrijzenis herdenken, als de celebrant zegt: “Laat hun lichamen verrijzen op de dag van Uw keuze volgens Uw ware ongelogen tijden.” Wij geloven dat de verrijzenis komt ongeacht hoelang die duurt.

"Door de genade en ontferming en de menslievendheid van Uw eniggeboren Zoon, onze Heer, God en Verlosser, Jezus Messias …..

Hij maakt het kruisteken op de wierookdoos en legt 1 lepel wierook in het wierookvat en bewierookt over het altaar drie maal:

Buigend bidt hij: "Wij buigen neder voor U Messias met Uw Goede vader en de Heilige Geest want U bent gekomen en heeft ons verlost“.

Buigend weer bidt hij verder: "En ik mag, dank zij Uw grote goedertierenheid, Uw huis binnengaan en mij neerbuigen in Uw Heiligdom. "

De derde keer buigt hij weer en bidt: "Voor de engelen zing ik mijn psalmen en voor Uw Heiligdom buig ik."

Hij kijkt dan naar het Noorden en bidt vóór Maria: " Wij groeten U met de engel Gabriel en zeggen Wees gegroet, gij begenadigde, de Heer zij met U". 

De celebrant draait zich naar het Westen, ziet de gelovigen staand in eerbied, bewierookt de gelovigen en bidt: "Gegroet zijn de Engelenscharen en mijn Heren de Apostelen Martelaren en alle Heiligen."

De celebrant draait zich naar het Zuiden, waar de icoon van Johannes de Doper is bewierookt het en bidt: "Gegroet is Johannes de zoon van Zacharias. Gegroet is de Priester de zoon van de Priester."

De celebrant draait zich weer naar het Oosten, bewierookt het altaar en bidt: "Wij buigen voor onze Verlosser de Menslievende en Goede, die ons met ontferming omringt en is gekomen om ons te verlossen."

Nu heeft de celebrant een complete ronde gemaakt die ook symbool is dat het begin en het eind van het bewieroken is voor God alleen, die de Alfa en de Omega is, het begin en het eind." (Op. 22:13).

Hier zijn speciaal gebeden voor de Paus, Bisschop en andere aanwezig priester.

De celebrant bewierookt de lessenaar,  biddend: "Wij betonen eerbied aan het Evangelie van onze Heer Jezus Messias aan wie alle eer en glorie voor altijd, Amen." Hij neemt de zegen van het Evangelie door die aan te raken met zijn rechterhand en die daarna te kussen. Het Evangelie (Katamares) moet wel op de juiste bladzijde open zijn gedurende het bewieroken.

Als er relikwieën in de kerk zijn dan bewierookt de celebrant deze ook.

De celebrant maakt een complete ronde in de kerk, die insluit de Evangeliën, de iconen, de altaren (als er meerdere zijn) en de gelovigen.

Nu bidden alle aanwezigen, ieder voor zich het volgende gebed: ‘Ik vraag U mijn Heer Jezus Messias vergeef mij mijn zonden die ik ken en die ik niet ken.’ Dit wordt gezegd van diep uit het hart en met en wel gemeende berouw. Dit omdat de celebrant na het bewieroken en zegening van de gelovigen, gaat terug naar het heiligdom en offert de wierook boven het altaar en presenteert dit berouw van de gelovigen aan God terwijl hij het stille gebed van de gezamenlijke biecht van de gelovigen bidt: ‘O God die de biecht van de dief aan het kruis heeft aanvaardt, aanvaard ook de biecht (berouw) van uw volk, en vergeef hen hun zonden in Uw Heilige Naam die over ons is geroepen. Zoals Uw genade en niet volgens onze zonden.’ Salomo heeft ook en soortgelijk gebed voor zijn volk gebeden in                 (1 Kon. 8: 38,39).

In de ochtend wierookgebed, in de Heilige Mis gedurende de lezing van de Eerste lezing van de brieven van Sint Paulus en de derde lezing van Handelingen zijn er andere gebeden die zal ik, te zijner tijd, erop terug komen.

1. Verder bidt de celebrant: "Jezus, Christus is gisteren en heden dezelfde en in der eeuwigheid. Wij buigen voor U en verheerlijken U."

2.  Hij bewierookt naar het Oosten en bidt: "Hij die heeft zichzelf als een aanvaard offer aan het kruis heeft geofferd voor onze verlossing.

3.  Hij bewierookt naar het Noorden en bidt: " En Zijn Goede vader rook dien liefelijke reuk, in de avond op Golgotha."

4. Hij bewierookt naar het Westen en bidt: "Hij heeft de deur van het Paradijs geopend en Adam op zijn oorspronkelijke plaats herstelt."

5. Hij bewierookt naar het Zuiden en bidt: "Door Zijn kruis en Zijn heilige verrijzenis heeft hij de mens weer teruggeplaatst in het Paradijs." (Lu.23:42,43).

De celebrant stijgt weer naar het Heiligdom en bewierookt het altaar biddend: " God die de biecht van de dief aan het kruis heeft aanvaard, aanvaardt de biecht van Uw volk. Vergeef hen al hun zonden omwille van Uw Heilige Naam, die ons uitgeroepen is. Handel volgens Uw ontferming O Heer, en niet naar onze zonden."

Het is te hopen dat iedereen op dit moment een echte zuiver berouw  bidt en een echte zuivere wroeging heeft over alle zonden.

De celebrant schrijdt eenmaal rond het Altaar, bewierookt de gelovigen driemaal aan de deur van het Heiligdom en verder aan de vier richtingen biddend zoals eerder is uitgelegd. Hier ook zijn speciale gebeden als de Paus, een bisschop of andere priesters  aanwezig zouden zijn. Hij geeft het wierookvat terug aan de diaken en wacht dat de gelovigen klaar zijn met de Doxologie

Gedurende deze wierook ronde zingen de gelovigen de Doxologie, die zijn lofzang voor de maagd Maria, de Engelen, de martelaren,  de Heiligen en verschillende kerkelijke feesten. Alle gelovige horen er deel aan te nemen en lofzingen tot God en zijn Heiligen en hen voor hun voorbeden te vragen.

Drs. Magdy  Ramzy